PROGRAM I JEGO RODZAJE

Opracowała: Anna Bojarska

Program jest to pojęcie, które najlepiej charakteryzuje jego łaciński odpowiednik „ curriculum”. Po łacinie oznacza to „ tor wyścigu rydwanów”. Program zakłada więc :

- cel

- drogę do celu

- środek realizacji celu

Istotnym faktem jest to, iż choć podstawowe znaczenie słowa „ program” zachowało się również w odniesieniu do programów nauczania, to ulega ono modyfikacjom zależnie od koncepcji pedagogicznych.

Program nauczania to dokument określający:

- cele nauki języka

- listę treści czyli selekcję materiału nauczania

- uszeregowanie tych treści w kolejnych etapach

- standard wymagań czyli określenie wymagań końcowych stawianych osobom kończącym dany kurs językowy

Rodzaj programu nauczania zależy od tego, jaki składnik znajomości języka uznamy w danym kursie za najistotniejszy. To on stanie się zasadą organizującą całość nauczania. To on stanie się przedmiotem selekcji i gradacji programowej.

Wyróżniamy następujące rodzaje programów:

Ø Programy gramatyczne - zwane również programami strukturalnymi – organizują całość nauczania wokół struktur gramatycznych. Podawane są one często w postaci wzorów zdaniowych.

Autor programu:

- sporządza listę struktur gramatycznych jakich chce nauczyć

- układa te struktury w odpowiedniej kolejności

Mając taką listę dobierane są sytuacje, w których dana struktura powinna być ćwiczona. Do każdej sytuacji dobierana jest odpowiednia tematyka, słownictwo i określone są trenowane sprawności językowe

Ø Programy funkcjonalne – zwane są również programami semantycznymi. Proces nauczania skupia się wokół funkcji komunikacyjnych, czy też intencji jakie mogą one wyrażać ( np. proponowanie, zgadzanie się, odmawianie ). Autor programu:

- sporządza listę funkcji komunikacyjnych jakich chce nauczyć

- szereguje te funkcje w kolejności ich wprowadzania

Kolejny etap to wprowadzanie struktur gramatycznych, jakie mogą wyrażać dane funkcje, tematykę, niezbędne słownictwo i sprawności językowe, będące przedmiotem pracy

Ø Programy tematyczne – organizują naukę wokół pewnych zakresów treściowych ( np. szkoła, dom, ludzie ). Pierwszy punkt to opracowanie listy tematów ( zakresów treściowych ), w jakich pracują uczniowie. Następnie autor określa słownictwo potrzebne do omawiania każdego z podanych tematów, przydatne sytuacje komunikacyjne, funkcje i struktury gramatyczne.

Ø Programy sytuacyjne - kurs organizowany jest wokół określonych sytuacji, w których uczniowie prawdopodobnie będą używać języka w przyszłości ( np. sklep, lotnisko, restauracja ). Po dokonaniu wyboru sytuacji autor dobiera do każdej z nich potrzebny temat, odpowiednie słownictwo, funkcje komunikacyjne i struktury gramatyczne.

Ø Programy leksykalne – nauczanie organizowane jest wokół wyrazów i ich grup. Są one uważane za przydatne w posługiwaniu się językiem obcym. Lista grup słownictwa jest podstawowym przedmiotem selekcji materiału językowego. Dopiero potem określane są: sytuacje, funkcje komunikacyjne oraz struktury gramatyczne i sprawności językowe, wokół których będzie odbywała się nauka.

Analizując podręczniki do nauki języków obcych można zaobserwować, iż wiele z nich pisane jest według programów gramatycznych. Duża liczba dostępnych dziś materiałów to podręczniki tworzone w oparciu o programy funkcjonalne lub tematyczne. Podręczniki typu „ rozmówki” są w większości pisane według programu sytuacyjnego. Podręczniki ukierunkowane na opanowanie języka obcego w celach zawodowych opierają się na programie leksykalnym lub tematycznym.

Poprzez analizę przydatności programów poszczególnych typów przyjąć można, że:

- programy tematyczne okazują się odpowiednie dla dzieci

- programy sytuacyjne przydatne są w kursach dla osób wyjeżdżających za granicę

- programy gramatyczne sprawdzają się w dłuższych, systematycznych kursach, również w tych przygotowujących do egzaminów

- programy funkcjonalne są wartościowe w kursach przypominających, powtórzeniowych

- programy leksykalne odpowiadają kursom o nachyleniu zawodowym.

ŹRÓDŁA:

1. Cunningsworth, A., 1995. Choosing Your Coursebook. Oxford: Macmillan Heineman.

2. Harmer, J., 2001. The Practice of English Language Teaching. London: Longman

3. Komorowska, H., 1992. O Programach Prawie Wszystko. Warsawa: WSIP

4. Komorowska, H., 2002. Metodyka Nauczania Języków Obcych. Warszawa: Fraszka Edukacyjna

5. Lewis, M., 1997. Implementing the Lexical Approach. Language Teaching Publications